هیئت محبیـــن الرقیــــه سلام الله علیها

سیمای شخصیتی امام جواد (علیه السلام)

وارث امامت :
امام هشتم شيعيان جهان حضرت على بن موسى الرضا عليه السلام چهل و ششمين بهار عمر شريف خويش را پشت سر گذاشته بود ليکن هنوز جهان به نور جمال نهمين ستاره تابناک آسمان ولايت و امامت منور نشده بود .
و اين موضوع باعث تشويش خاطر و نگرانى شيعيان شيفته ولايت از يک طرف و گستاخى معاندان امامت از سوى ديگر شده بود که در طليعه سخن از هر کدام نمونه اى ذکر مى شود.
از کلثم بن عمرن روايت شده است که گفت من به حضرت رضا عليه السلام عرض کردم : شما که فرزند دوست دارى پس دعا کن تا خدا پسرى به تو مرحمت فرمايد.
حضرت رضا عليه السلام فرمود: فقط يک پسر به من نصيب مى شود که او وارث امامت من خواهد بود(1).
حسن بن بشار واسطى گويد: حسن بن قيام صيرفى از من خواست که از امام رضا عليه السلام براى او اجازه شرفيابى بگيرم و من اجازه گرفتم ، وقتى به محضر امام رسيد گفت : آيا تو امام هستى ؟
امام رضا عليه السلام فرمودند: بله
گفت : همانا من شهادت ميدهم که تو امام نيستى .
امام به او فرمودند: تو از کجا مى دانى که من امام نيستم ؟!
گفت : من از امام صادق نقل مى کنم که ايشان فرمودند: امام عقيم نمى شود و تو به اين سن رسيده اى و پسر ندارى .
امام رضا عليه السلام سرش را به سوى آسمان بلند کرد و فرمود: خدايا من ترا شاهد مى گيرم که چندى نمى گذرد مگر اينکه به من فرزندى روزى فرمايى که زمين را از عدل و داد پر مى کند همانطورى که از ظلم و ستم پر شده .
حسين بن بشار گويد: ما وقت را محاسبه کرديم فاصله اين ماجرا و تولد امام نهم عليه السلام ماههاى باردارى بود(2).

ولادت :

حکيمه خاتون دختر حضرت موسى بن جعفر عليه السلام روايت مى کند که : يک روز برادرم حضرت رضا عليه السلام مرا خواست و فرمود: امشب فرزند مبارک خيزران متولد مى شود و لازم است که تو در زمان ولادت حاضر باشى .
من در حضور حضرت رضا عليه السلام ماندم زمانيکه شب فرا رسيد آن بزرگوار مرا با خيزران و زنان قابله وارد اطاق و خود آن حضرت پس از آن که چراغى براى ما روشن کرد از اطاق خارج شد و در را به روى ما بست .
زمانى که درد زايمان بر سبيکه مادر آن حضرت عارض شد و ما او را در ميان طشت جاى داديم ، چراغ خاموش شد و خاموشى آن باعث اندوه ما گرديد.
در همين زمان بود که نهمين خورشيد امامت طلوع کرد و در ميان طشت جاى گرفت پرده نازکى که مثل جامه بود آن بزرگوار را فراگرفته بود، نورى از جمال حضرت جواد ساطع شد که همه اطاق روشن گرديد و ما از چراغ بى نياز شديم .
من حضرت امام محمد تقى عليه السلام را در بر گرفته و در دامنم جاى دادم و آن پرده نازکى که آن عزيز را احاطه کرده بود از صورت مبارک ايشان دور کردم ، در اين زمان حضرت على بن موسى الرضا عليه السلام وارد اطاق گرديد و بعد از آنکه امام محمد تقى عليه السلام را در ميان لباسهاى پاک پيچيده بوديم از ما گرفت و آن برگزيده خدا را در ميان گهواره گذاشت و آن را به من سپرد و فرمود: از اين گهواره جدا مشو.
وقتى روز سوم ولادت آن حضرت فرا رسيد چشمان مبارک خود را به سوى آسمان گشود و پس از آنکه به طرف راست و چپ خود نگاه کرد فرمود:
اشهد ان لااله الالله و ان محمدا رسول الله صلى الله عليه و آله من همينکه اين اعجاز از حضرت جواد عليه السلام مشاهده کردم به حضور امام رضا عليه السلام شتافته جريان را به عرض ايشان رساندم حضرت در جواب من فرمود: آن معجزاتى که بعد از اين از امام جواد عليه السلام خواهى ديد بيش از اين است که فعلا ديدى (3).
مسعودى درباره اين موضوع از حکيمه خواهر امام رضا عليه السلام چنين نقل مى کند:
حکيمه مى گويد: زمانيکه مادر ابى جعفر عليه السلام حامله شد به امام رضا عليه السلام نوشتم جاريه تو سبيکه حامله شده پس امام - در جوابم - نوشت او ساعت فلان از روز فلان از ماه فلان حامله شده پس زمانى که او وضع حمل مى کند هفت روز ملازمش باشد. زمانيکه مادرش او را به دنيا آورد به زمين افتاد و گفت : اشهد ان لااله الالله و ان محمدا رسول الله صلى الله عليه و آله .
و در روز سوم عطسه کرد و فرمود: الحمدلله صلى الله على محمد و على الائمة الراشدين .

حالات امام رضا عليه السلام پس از ولادت امام نهم

وقتيکه حضرت جواد عليه السلام متولد شد امام رضا عليه السلام در تمام شب بالاى گهواره اش با آن حضرت گفتگو مى کرد و آن برگزيده خدا را نوازش مى فرمود.
پس از اين که چند شب متوالى امام اين عمل را انجام ميداد کلثم بن عمران گويد به امام عرض کردم : فدايت شوم براى مردم قبل از ما نيز فرزندانى متولد مى شد آيا همه مردم فرزندان خود را اينطور عادت ميدادند؟
امام در جوابم فرمود:
واى بر تو، اين عمل عادت دادن نيست ، بلکه من علم و دانش به فرزند خودم مى آموزم .
در آن شبى که حضرت امام محمد تقى عليه السلام متولد شد. حضرت على بن موسى الرضا عليه السلام به ياران خود فرمود:
امشب پسرى شبيه حضرت موسى بن عمران که درياها را شکافت براى من متولد شده ، آن بانويى که يک چنين پسرى را زائيده پاک و پاکيزه است ، آنگاه فرمود: پدر و مادرم فداى آن شهيدى (يعنى امام جواد عليه السلام ) که اهل آسمان براى او گريه مى کنند آن بزرگوار، شهيد غيظ و غضب خواهد شد. خدا به قاتل آن حضرت غضب مى کند. قاتل آن برگزيده خدا، در دنيا چندان نمى ماند، خداوند او را به سرعت دچار عذاب دردناک خويش ‍ خواهد کرد(4).
و در نقلى ديگر چنين آمده:
خدا به من فرزندى بخشيد که شبيه است به موسى و مانند عيسى بن مريم است ، يزدان مادر او را پاک آفريد آنگاه فرمود اين فرزند من به جور و ستم کشته خواهد شد.
قاتل و جفا کننده اش بعد از شهادت فرزندم از زندگانى بهره اى نخواهد برد و به زودى گرفتار مى شود(5).

تاريخ ولادت :

راجع به روز و ماه تولد حضرت امام محمد تقى عليه السلام حداقل چهار قول هست :
1- مرحوم کلينى در اصول کافى و مرحوم شيخ مفيد در ارشاد فقط رمضان 195 ه‍ق را ذکر کرده اند(6).
2- مرحوم فتال در روضة الواعظين و مرحوم ابن شهر آشوب در مناقب(7) و مرحوم اربلى در کشف الغمه روز ولادت را 19 رمضان 195 ه‍ق ذکر کرده اند.
3- قولى هم وارد شده که 15 رمضان 195 ه‍ ق روز ولادت آنحضرت است .
4- 10رجب 195 ه‍ ق را مرحوم احمد بن محمد عياش را مقتصب الاثر روز ولادت امام نهم دانسته است .
از ايام هفته شب جمعه و به نقلى مضامين وارده در دعاى ناحيه مقدسه قول چهارم را تاءييد مى کند که:
اللهم انى اسئلک بالمولودين فى رجب محمد بن على الثانى وابنه على بن محمد المنتجب .

مشخصات شناسنامه اى

کنيه : ابوجعفر، ابوجعفرالثانى نيز گويند، چون ابوجعفر اول کنيه امام پنجم است و بطور خاص ابوعلى هم به امام نهم گفته مى شود(8).
القاب : جواد تقى ، قانع ، مرتضى ، نجيب ، منتجب ، متقى ، زکى ، متوکل ، مرتضى ، المختار، عالم که اشهر القاب ايشان جواد و تقى است .
نام پدر: حضرت على بن موسى الرضا عليه السلام ثامن الائمه
نام مادر: سبيکه امام رضا عليه السلام ايشان را خيزران ناميد
مدت عمر: مشهور 25 سال و سه ماه و 3 يا 12 يا 15 يا 18 روز از روى تحقيق 24 سال و کسرى که کسرى آن : سه ماه و 24 روز، 4 ماه و 20 يا 25 روز، 2 ماه و 15 يا 16 يا 18 يا 20 روز، 1 ماه و 11 يا13 يا15 روز 12، مى باشد.
مدت امامت : هفده سال که در زمان خلافت ماءمون عباسى به امامت رسيد و در عصر، معتصم به شهادت رسيد(9)
اولاد: پسران : ابوالحسن امام على نقى عليه السلام - ابواحمد موسى مبرقع - حسين - عمران و دختران آن حضرت : فاطمه ، خديجه ، ام کلثوم و حکيمه (10).
و نسل آن حضرت از دو پسر: امام على نقى عليه السلام و موسى مبرقع هستند.
و شيخ مفيد فرزندان ايشان را چنين معرفى مى کند:
على هادى عليه السلام موسى ، فاطمه ، امامه (11).

نقش خاتم

چندين نقش بر خاتم حضرت جواد عليه السلام نقل شده : 1- حسب الله حافظى بر نگين نقره و به قولى بر عقيق سرخ و اى براى کفايت مهمات مجرب است .
2- الشکر بدوام النعم يعنى سپاس خدا را بخاطر استمرار نعمتها اين کلمه در نگين براى زياد شدن نعمت و ايجاد وسعت در معيشت نفعى عظيم دارد.
3- المهيمن عضدى يعنى نگهبان بازوى من (قدرت من ) اين نيز براى تقويت يافتن بر همه چيز نافع است .
4- نعم القادر الله
5- العزة لله همانند نقش خاتم پدر بزرگوار امام رضا عليه السلام(12) شاعر امام نهم عليه السلام : حماد.
و دربان ايشان : عمروبن الفرات (13).

سيماى امام جواد عليه السلام

ترکيبى در نهايت کمال نزاکت و ابروهاى کمانى پيوسته باريک و چون گل محمدى سرخ و سفيد، چشم سياه و درشت ، بينى کشيده باريک ، دندانهاى ريز سفيد چون در خوشاب (درخشنده ) گوشهاى بزرگ ، انگشتان رسا و کشيده ، بين دو کتفه گشاده ، کمر باريک ، سينه و شکم هموار و مساوى يکديگر و خطى از موهاى رعنا از ميان سينه تا به نزديک ناف کشيده ، محاسن سياه و برهم پيچيده (فر) گردن بلند قامت متوسط مايل به بلندى ، مفاصل قوى ، در يکى از دو کتف مقدس نقش مهر امامت ظاهر و نمايان بود(14).

پى‏نوشتها: